گزارشهای میدانی و هشدارهای کارشناسان محیط زیست از وضعیت نگرانکننده پارک جنگلی چیتگر حکایت دارد؛ به طوری که حدود ۴۱ درصد از پوشش درختی این ریه تنفسی پایتخت به طور کامل خشک شده و ۲۸ درصد دیگر نیز در شرایط فوق بحرانی به سر میبرند. به بیانی دیگر، نزدیک به ۶۹ درصد از کل درختان این بوستان ۶۰ ساله یا نابود شده یا در آستانه زوال قطعی قرار دارند.
ابعاد آسیب در فضاهای سبز پایتخت
بر اساس ارزیابیهای تخصصی ارائه شده توسط محمد درویش، پژوهشگر و فعال باسابقه محیط زیست، بحران خشکی تنها محدود به چیتگر نبوده بلکه ابعاد وسیعتری در حوزه آبریز شهری دارد:
- حدود ۳۲۰ هکتار از فضاهای دستکاشت شهر تهران دچار خشکیدگی کامل شدهاند.
- بیش از ۶۲۰۰ هکتار از عرصههای جنگلکاری شده اطراف پایتخت تحت تنش شدید خشکی قرار دارند.
- فرسودگی شدید لولهها، تخریب شبکه توزیع و عدم لایروبی کانالهای آبرسانی از سال ۱۳۹۶ به این سو، مانع از رسیدن سهمیه آب به درختان کهنسال شده است.
تناقض در مدیریت آب و رد فرضیه خشکسالی محض
اگرچه متولیان رسمی همواره تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی را عامل اصلی خشکیدن درختان اعلام میکنند، شواهد نشان میدهد ریشه اصلی معضل در غفلت ساختاری از نگهداری و بازچرخانی آب نهفته است. در شرایطی که چیتگر از بیآبی مفرط رنج میبرد، شهرداری تهران همزمان برنامههایی برای ایجاد ۷ هزار هکتار جنگلکاری جدید به اجرا گذاشته که نیازمند منابع آبی به مراتب سنگینتری هستند.
از سوی دیگر، تهران سالانه بیش از ۱.۱ میلیارد مترمکعب فاضلاب تولید میکند و با بهرهگیری از بیش از ۹۰ درصد شبکه فاضلاب شهری، امکان تأمین کل ۲۰۰ میلیون مترمکعب نیاز آبی فضای سبز پایتخت از طریق تصفیه پساب وجود دارد. کارشناسان هشدار میدهند تهاجم آفات نیز معلول مستقیم ضعف فیزیولوژیک درختان به دلیل سالها محرومیت از آبیاری است و نجات باقیمانده عرصههای سبز نیازمند ورود فوری نهادهای نظارتی است.